Vedia Sözleşmesi İvazlı Mı? Bir Efsanenin Ardında
Kayseri’nin taşlı sokaklarında, yazın o bunaltıcı sıcağında bile geçmişin gölgesi hala ağır ağır düşer. Bir zamanlar bu şehri saran efsaneler, hikâyeler gibi… Ben de bir zamanlar duygusal olarak derinlere gidişlerde, böyle hikâyeleri başkalarından duyar, gözlerimi kısarak dinlerdim. Ama bir gün, tam da beklemediğim bir anda, kendimi içinde bulacağım bir hikâyenin içinde buldum.
Bir akşam, eski dostum Ahmet ile karşılaştım. Ahmet, üniversiteden tanıdığım, her zaman hayata derin duygularla bakan biriydi. Onunla bir kafede oturduk, kahvelerimizi yudumlarken sohbet etmeye başladık. Ahmet, son zamanlarda sıkça bahsettiği bir meseleyi bana anlattı: Vedia sözleşmesi. İlginç bir konu gibi geldi, çünkü adını daha önce duymamıştım.
“Vedia Sözleşmesi Nedir?” Diye Sorarken
Birbirimize gözlerimizi dikip dinledik. O an, ne kadar hüzünlü ve derindi… Ahmet, eski bir geleneği anlatıyordu: “Vedia sözleşmesi”, bir malın ya da eşyanın bir kişiye teslim edilmesi karşılığında bir şeyin talep edilmesiydi. Yani, bir tür güven ilişkisi, ama bazen karşılığında bir bedel talep ediliyordu. Bu terimi duyduğumda, ilk başta aklımda ne demek istediğini tam çözemedim.
Ahmet’in anlatmaya devam etmesiyle, yavaş yavaş anlamaya başladım. Vedia sözleşmesinin ivazlı olup olmadığı da önemliymiş. İvazlı demek, bir şeyin karşılığında bir bedel istenmesi demekti. Eğer vedia sözleşmesi ivazlıysa, o zaman karşılıklı bir alışveriş söz konusuydu. Ama ya değilse? Ya bir şeyin bedelsiz bir şekilde verildiği bir durumsa? O zaman sadece güven vardı.
İşte burada ben de anlamaya başladım: Bu sözleşme, bir ilişkiyi ya da dostluğu test etmek için kullanılan bir şey gibiydi. Evet, bu bir anlamda “bedel”di, ama her zaman bir karşılık olmalıydı değil mi? Ya da belki de bazı ilişkilerde hiçbir karşılık olmamalıydı?
Ahmet’in Gözlerindeki Hüzün
Ahmet anlatırken, gözlerinde derin bir hüzün belirdi. Anlatırken bir şeyler kaybetmiş gibiydi. Kafasında bazı düşünceler, biraz da pişmanlık vardı. Bunu fark etmek zor değildi. “Bazen,” dedi, “bir şeyi verebilmek, karşılığında bir şey almak zorunda kalmak yerine, sadece güvenmek istiyorsun. Ama bazen de, insanlar karşılık bekliyorlar. Her şeyin bir bedeli olmalı mı?”
Ahmet’in söyledikleri o kadar derin geldi ki, aklımda bir sürü soru oluştu. Ben de düşündüm: Hayatımda verdiğim şeylerin bir karşılığı oldu mu? Ya da ben bazen fazla mı bekledim, fazla mı şey istedim? İçsel bir huzursuzluk başladı. Ahmet’in sorusu, “her şeyin bir bedeli olmalı mı?” beni vurdu. Şimdiye kadar hep, hayatın bana sunduklarının bir karşılığını almak istedim, ama belki de bazen sadece vermek gerekirdi.
O an kafamda dönüp duran bu sorular, Akdeniz’den gelen hafif rüzgârla birleşerek beni daha da içine çekti. Vedia sözleşmesi ivazlı mı sorusu aslında, tüm hayatıma dair bir soruydu. Ne kadarını verebilir, ne kadarını alabilirdim? Ve ya hiç bedelsiz sevgi ve güven olabilir miydi?
Güven ve Bedel Arasında Bir Çizgi
Bir hafta sonra, tekrar buluştuk Ahmet’le. Bu kez konu, vedia sözleşmesinin gerçekten bir bedel gerektirip gerektirmediğiydi. Ahmet, sanki önceki hüzünlü tavrından sıyrılmış gibiydi, ama yüzünde hala bir yara vardı. “Belki de,” dedi, “bazı şeylerin gerçekten karşılık beklemeden verilebileceğini öğrenmeliyiz. Ama bu, çok zor.”
O an, derin bir boşluk vardı aramızda. Kayseri’nin sıcak akşamında, insanların uğultusu arasında, belki de hayatımın en önemli sorusunu sordum kendime: Gerçekten her şeyin bir bedeli olmalı mı? Ya da daha doğrusu, ben her şeyin karşılığını istemekle mi haksızlık ediyorum?
Bunu Ahmet’e söyledim. O sadece başını sallayarak, “Her şeyin bir zamanı var,” dedi. Zaman, her şeyin bedelini belirlerdi belki de. O an, vedia sözleşmesinin ivazlı olup olmaması, içsel bir huzurla çözüldü. Bazen, verdiğimiz şeylerin bedeli, hiç alınamayacak bir şeydi: güven ve sevgi. Ama her şeyin bir bedeli olduğunu düşündüğümde, belki de en değerli şeyleri kaybetmekten korkuyordum.
Sonuç: Vedia Sözleşmesi, Bize Ne Anlatıyor?
Bugün, hala o akşamı hatırlıyorum. Ahmet’in gözlerindeki hüzün ve söyledikleri, benim de içimde kaybolan bir cevapsız soruyu canlandırdı. “Vedia sözleşmesi ivazlı mı?” sorusu basit bir hukuki terim gibi görünse de, aslında hayatın anlamına dair büyük bir soru işareti. Belki de yaşamımızdaki her şeyin bir bedeli yoktur; ancak bazen, en değerli şeyleri bedelsiz veririz. Belki de hayatı anlamlı kılan, bu tür güvenlerin, her türlü karşılık beklemeden sunulabilmesidir.
Sonuç olarak, ben vedia sözleşmesinin sadece ivazlı değil, duygusal boyutunun da ne kadar derin olduğunu fark ettim. Bazen vermek, sadece güvende hissetmek demekti. Ama bazen de almak, güvenin ve sevginin karşılığıydı.