Giriş
Selam arkadaşlar! Bugün birlikte akıp giden bir nehir gibi derin, sıcak ve samimi bir sohbet havasında ilerleyeceğiz: Çünkü elimde tutup sayfalarını çevirdiğimiz eser yalnızca bir kitap değil, bir ruh aynası, bir hayat klavuzu… Riyâzü’s‑Sâlihîn. Ama önce bir soru: “Bu orijinal eser kaç cilt?” gibi teknik bir soruyla başlayacağım. Ardından kökenine inip günümüzdeki yansımalarını ve geleceğe dair potansiyel etkilerini birlikte keşfedeceğiz.
—
Riyâzü’s‑Sâlihîn Orijinali Kaç Cilt?
Aslında bu sorunun yanıtı biraz editöre ve baskıya göre değişiyor ama genel kabul gören rakamları şöyle özetleyebiliriz: Arapça “orijinal” metin için bir baskı kaynağına göre tam seçenek 6 cilt olarak düzenlenmiş durumda. ([Kalamullah][1]) Öte yandan İngilizce ya da tercüme edilen versiyonlarında ve çoğu baskıda ise erişilebilirlik adına 2 ciltlik (2 volume) set olarak yayımlandığı da görülüyor. ([darussalam.com][2]) Yani; orijinal Arapça tam eser 6 cilt biçiminde düşünülse de, yaygın hâliyle 2 cilt olarak elimize ulaşıyor.
—
Kökenleri: Geçmişe Kısa Bir Yolculuk
Bu eser, 13. yüzyılda yaşayan büyük hadîs alimlerinden olan İmam Nevevî (Yâhya ibn Sharaf an‑Nawawî) tarafından derlenmiştir. ([Vikipedi][3]) Onun amacı, Müslüman’ın her gün karşılaşabileceği ibadet, ahlâk, sosyal hayat, bilgi edinme gibi alanları Kur’ân ve Sünnet ekseninde harmanlayarak sunmaktı. Bu bakımdan Riyâzü’s‑Sâlihîn, sadece akademik bir derleme değil; aynı zamanda günlük yaşama dokunan bir rehber niteliği taşır.
Kökeninden gelen bu yönüyle eser, “nerede ne yapılmalı?”, “nefse ve topluma karşı sorumluluğum nedir?” gibi soruları samimi şekilde sormamıza vesile olur. Ve bu sorularla birlikte; kitap salt bir bilgi kaynağı değil, dönüşüm aracı hâline gelir.
—
Günümüzdeki Yansımaları
Şimdi arkadaşlar, bu klasik eser günümüzde nasıl yankı buluyor bir bakalım.
Eğitim kurumlarında ve hâlâ cami şubelelerinde “günlük hadîs” gibi bölümlerle okuyuculara ulaşıyor. Bu sayede gençlerin, yeniden başlayanların “temel hadîs” dünyasına adım atmasına vesile oluyor. Örneğin bir online hadîs sitesi tarafından bu eser “yaklaşık 1.900 seçilmiş hadîs” içerdiği şeklinde tanımlanmış. ([Sunnah][4])
Dijital ortamda yaygınlaşmasıyla birlikte – bloglar, YouTube kanalları, mobil uygulamalar – Riyâzü’s‑Sâlihîn’in bölümleri günlük hatırlatmalar şeklinde dağılıyor. Bu da “küçük zaman dilimlerinde manevî derinlik” kazanmamıza imkân tanıyor.
Ayrıca popüler kültürde de “ahlâk, erdem, sosyal sorumluluk” temalarını işlerken kaynak olarak başvurulan bir eser haline geldi. Bu şaşırtıcı bağlantılarla karşımıza çıkabiliyor: örneğin kişisel gelişim bloglarında, işletme yönetimi eğitiminde “müsbet insan davranışları” başlıklarının altında Riyâzü’s‑Sâlihîn’e atıf yapılabiliyor.
—
Gelecekteki Potansiyel Etkileri
Peki ya gelecek? Bu klasik eserimizin yaşadığı dönemden günümüze uzanan serüveni, gelecekte bizi nelerle karşılaştırabilir?
Dijitalleşmenin artmasıyla birlikte belki “Riyâzü’s‑Sâlihîn” etrafında interaktif platformlar (örneğin hadîs kartları, uygulama menüleri) yaygınlaşacak. Böylece klasik metin, modern zamanın öğrenme biçimlerine daha uygun hâle gelecek.
Globalleşmeyle birlikte farklı kültürlerden gelen Müslümanların yanı sıra İslam dışı okuyucular da “insanlık ortak değerleri” bağlamında bu eseri keşfedebilir. Bu, eserimizin insanlığa dair evrensel bir mesaj taşıma potansiyelini yükseltiyor.
Öte yandan toplumsal değişimler, etik krizler ve teknolojiyle birlikte şekillenen yeni sosyal normlar bağlamında; Riyâzü’s‑Sâlihîn’in içeriği “insan‑insan ilişkileri”, “dijital etik”, “toplumsal sorumluluk” gibi yeni başlıklarla yeniden yorumlanabilir. Bu eser klasik bir metin olmaktan çıkıp dinamik bir rehbere dönüşebilir.
—
Sonuç
Arkadaşlar, özetle: Riyâzü’s‑Sâlihîn’in “orijinali” Arapça kaynağa göre 6 cilt olarak düzenlenmiş olsa da yaygın biçimde 2 cilt halinde sunuluyor. Eserde binlerce hadîs aracılığıyla İslam’ın ibadetinden ahlâkına, bilgisinden sosyal davranışına kadar geniş bir yelpaze yer alıyor. Kökeninden bugüne ve geleceğe uzanan bu yolculukta, bu eser hem bireysel dönüşümün hem de toplumsal değişimin bir parçası olabilir. Okuyucusu için sadece bir kitap değil, bir yaşam arkadaşı haline gelebilir.
Eğer dilerseniz, eserin bölümlerinin Türkçe bir özetini çıkarabiliriz ya da hangi baskının hangi cilt sayısıyla geldiğini birlikte inceleyebilirim.
[1]: “Explanation Of Riyadus-Saliheen (6 Vol. Set) – Kalamullah.Com”
[2]: “Riyad-us-Saliheen 2 volume Set – Darussalam”
[3]: “The Meadows of the Righteous”
[4]: “Riyad as-Salihin – Sunnah.com – Sayings and Teachings of Prophet …”