Düşen Kama Formasyonu Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken, aslında her gün bir çeşit “formasyon” izliyoruz. Kimi zaman insanlar aceleyle yürürken, kimi zaman yavaşça, düşünerek adım atıyorlar. Bu hareketler, aslında piyasaların, toplumsal yapının ve en önemlisi toplumsal cinsiyetin nasıl şekillendiğini gösteriyor. Geçenlerde toplu taşımada bir kadının yaşadığı rahatsızlıkla gözlerim bir kez daha açıldı. Kadın, ayakta durmak zorunda kalmıştı, ama yanındaki erkek oturuyor, kimse kalkıp yer vermiyordu. İşte, bu tür günlük yaşamın içindeki küçük “düşüşler”, toplumsal cinsiyetin ve sosyal adaletin nasıl şekillendiğini anlamamı sağladı. Peki, bu bağlamda “Düşen Kama Formasyonu” ne demek?
Düşen Kama Formasyonu ve İstediğimiz Şey: Hızla İleriye Mi Yoksa Düşüş Mü?
Düşen kama formasyonu, aslında finansal piyasalarda kullanılan bir terim. Grafiklerde iki çizginin, birinin yukarıya, diğerinin aşağıya doğru daralarak ilerlemesiyle oluşan bir modeldir. Bu model genellikle bir yükselişi işaret eder, çünkü formasyonun sonunda fiyatların patlayarak yukarıya doğru çıkması beklenir. Ancak, bu finansal modelin toplumsal düzeyde nasıl yansıdığını düşünmek, bu formasyonun bir başka anlamını da ortaya çıkarıyor.
Düşen kama formasyonu, “düşüş” ile “yükselme” arasındaki ince çizgiyi simgeliyor. Bireysel anlamda bir “düşüş” hissi yaşanırken, aslında toplum olarak bir yükselişe doğru ilerlemek için daha geniş bir alan oluşturuluyor. Bir kadın, mesela toplu taşımada ayakta kalırken veya bir LGBT+ birey, iş yerinde hor görülürken bu daralmanın içinde kendini sıkışmış hissediyor. Ama tıpkı finansal dünyadaki formasyonda olduğu gibi, bu sıkışıklık bazen, güçlenen bir toplumsal dönüşümün de habercisi olabilir. Bu “daralma”, daha sonra bir patlama ve özgürleşme noktasına gidebilir.
İçimdeki insan şöyle düşünüyor: Toplumdaki bu sıkışmışlık, kaybolmuş bir adalet arayışının göstergesi olabilir. Ama bir yandan, daha geniş bir toplum inşa etmenin zamanı geldi. Herkesin eşit haklar için mücadele etmesi, bu sıkışıklığın daha geniş bir dönüşüm yaratacağına dair umut veriyor.
Sokakta Gördüğüm Toplumsal Cinsiyet İlişkileri ve Düşen Kama Formasyonu
Bir sabah, sabah işe giderken yine bir toplu taşıma sahnesine tanıklık ettim. Kadınlar çoğunlukla ayakta, erkekler ise koltuklarda rahatça oturuyordu. Kimi kadınlar, “Bu böyle gelmiş, böyle gidecek” havasında, kimisi de gözleriyle bu durumu protesto ediyordu. Ancak hiçbiri kalkıp, “Kadınların oturması için bir şeyler yapalım” demedi. Burada bir “düşüş” var; ama bu düşüşün, toplumsal cinsiyet eşitliği açısından nasıl bir yükselme noktasına dönüşeceğini kimse bilmiyor. Kadınlar daha fazla hak talep ettikçe, bu daralma alanının sonunda toplumsal değişim için büyük bir potansiyel var.
İstanbul’un yoğun trafiğinde, özellikle kadınların, LGBTQ+ bireylerin veya engelli insanların yaşadığı eşitsizlikleri gözlemlediğimde, bu düşüşlerin her gün yaşandığını fark ettim. Toplumun gözünde, bu gruplar “daralan” bir alanda varlık gösteriyorlar. Mesela, bir kadının patronu tarafından cinsiyetçi söylemlerle küçümsenmesi ya da bir LGBT+ bireyinin görünürlük kazanmak için mücadele etmesi, onların da sürekli bir daralma yaşadığının göstergesidir.
İçimdeki mühendis şöyle diyor: Bu daralma, toplumsal cinsiyet rollerinin ve eşitsizliklerin etkisiyle şekillenen bir çevreyi yansıtır. Ancak, tıpkı finansal piyasalarda olduğu gibi, bazen bu daralma bir değişim ve özgürleşme noktasına yol açabilir. Bu dönüşüm, toplumsal eşitlik ve adaletin önünü açabilir.
Çeşitlilik ve Düşen Kama Formasyonu
Toplumda çeşitliliğin artması, aynı zamanda “düşen kama formasyonu”nun içinde barındırdığı potansiyeli de gösteriyor. Yavaşça daralan bir toplum yapısında, her sesin, her grubun daha fazla duyulmaya başlaması bir anlamda bu formasyonun kırılmasına, genişlemesine olanak tanıyabilir. İstanbul’un farklı semtlerinde, her kültürden insanın bir arada yaşaması, farklılıkların harmanlandığı bir toplumda var olabilme mücadelesi, bu formasyonu sosyal bir düzeyde etkileyen faktörlerden biridir.
Bir gün Kadıköy’de yürürken bir grup genç, LGBT+ hakları için slogan atıyordu. O an, onların sokaklarda özgürce kendilerini ifade etmeleri, daralan alanın bir sonucu olarak, daha geniş bir toplumsal değişimin başlangıcıydı. “Daralma” sürecinin sonunda, daha geniş bir alanın açılacağına dair umut verici bir patlama yaşıyorduk. Toplumun her kesimi, kendi sesini duyurabilmek için adımlarını atmaya başladığında, daralma yerini genişlemeye bırakacaktır.
İçimdeki insan şunu hissediyor: Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, çeşitlilik ve adalet, bu daralma alanında daha fazla özgürlük için mücadele edenlerin sesleriyle değişiyor. Her daralma, aslında bir büyüme fırsatıdır.
Sonuç Olarak: Toplumsal Dönüşüm ve Düşen Kama Formasyonu
Düşen kama formasyonu, toplumsal yapıyı ve çeşitliliği göz önünde bulundurduğumuzda, sadece ekonomik bir model değil, aynı zamanda sosyal adalet ve eşitlik mücadelesinin de bir yansımasıdır. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve adalet konusunda daha geniş bir özgürlük alanına doğru giden yolculuk, bu formasyonun sonunda bir “patlama”ya dönüşebilir. Her daralma, her sıkışıklık, daha fazla özgürlük ve eşitlik için bir fırsat olabilir. Ve belki de bu daralmanın sonunda, herkes için daha adil bir toplum inşa etmenin zamanı gelmiştir.